در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه قم

دانشکده الهیات و معارف اسلامی

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی

عنوان:

مطالعه تطبیقی ضمان جریره با بیمه مسئولیت در فقه امامیه و حقوق موضوعه

استاد راهنما:

سرکار خانم دکترحمیده عبداللهی

استاد مشاور:

جناب آقای دکتر علیرضا ابراهیمی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

فهرست مطالب

مقدمه

1- تبیین موضوع……………………………………………………………………………………………….2

2- اهمیت موضوع……………………………………………………………………………………………..2

3- سؤال اصلی………………………………………………………………………………………………..2

4- سؤالات فرعی……………………………………………………………………………………………..2

5- فرضیه ها……………………………………………………………………………………………………2

6- پیشینه پژوهش……………………………………………………………………………………………..3

7- تاریخچه موضوع…………………………………………………………………………………………….3

8- مفاهیم کلیدی……………………………………………………………………………………………..5

فصل اول: ضمان جریره

1-1- جریره در لغت و اصطلاح……………………………………………………………………………….11

2-1- احکام تأسیسی و امضایی……………………………………………………………………………12

1-2-2- امضایی بودن ضمان جریره………………………………………………………………………….13

3-1- ضمان عاقله و اصل شخصی بودن مسئولیت کیفری………………………………………………14

1-3-1- مفهوم مسئولیت…………………………………………………………………………………….15

2-3-1- اصل شخصی بودن مسئولیت……………………………………………………………………..16

3-3-1- اصل شخصی بودن مسئولیت از منظر اسلام……………………………………………………17

4-1- مفهوم عاقله……………………………………………………………………………………………18

1-4-1- عصبه………………………………………………………………………………………………….18

2-4-1- ضامن جریره………………………………………………………………………………………….20

3-4-1- امام(ع)……………………………………………………………………………………………….20

5-1- علت مسئولیت ضامن جریره (عاقله)………………………………………………………………..21

6-1- مطالعه ماهیت حقوقی ضامن جریره………………………………………………………………..22

1-6-1- تعریف عقد و ایقاع…………………………………………………………………………………..22

2-6-1- عقد بودن ضمان جریره……………………………………………………………………………..24

7-1- شرایط تحقق عقد……………………………………………………………………………………..24

8-1- ارکان عقد……………………………………………………………………………………………….26

1-8-2- ارکان عقد ضمان جریره……………………………………………………………………………..26

9-1- لازم یا جایز بودن ضمان جریره…………………………………………………………………………27

1-9-1- اقسام عقود………………………………………………………………………………………….27

2-9-1- عقد لازم و جایز………………………………………………………………………………………27

3-9-1- اقسام لزوم و جواز……………………………………………………………………………………28

4-9-1- ادله لزوم عقد…………………………………………………………………………………………30

5-9-1- لازم بودن ضمان جریره……………………………………………………………………………….31

10-1- شرایط تحقق ضمان جریره……………………………………………………………………………33

11-1- ارث ضامن جریره……………………………………………………………………………………….37

12-1- ارث ورثه ضمان جریره………………………………………………………………………………….38

13-1- مسلمان، ضامن جریره کافر…………………………………………………………………………..40

1-13-2- کافر، ضامن جریره کافر……………………………………………………………………………..41

14-1- ظهور و ارث بعد از ضمان جریره………………………………………………………………………41

15-1- جواز صدور ایجاب و قبول از ناحیه وکیل و وصی……………………………………………………42

16-1- وجود زوج و زوجه در ضمان جریره……………………………………………………………………42

17-1- جمع بندی……………………………………………………………………………………………..43

فصل دوم: بیمه و تطبیق ضمان جریره با بیمه مسئولیت

1-2- تعریف بیمه در لغت و اصطلاح…………………………………………………………………………45

2-2- زمینه پیدایش بیمه……………………………………………………………………………………..47

1-2-2- نیاز، محرک بشر……………………………………………………………………………………48

2-2-2- مواجهه بشر با خطر……………………………………………………………………………….49

3-2-2- امنیت یکی از نیازهای اساسی بشر……………………………………………………………50

4-2-2- تعاون و همیاری نیاز مشترک زندگی اجتماعی…………………………………………………..52

5-2-2- ذخیره سازی………………………………………………………………………………………….53

3-2- اقسام بیمه……………………………………………………………………………………………..54

1-3-2- بیمه تعاونی و خصیصه های آن…………………………………………………………………….55

2-3-2- تقسیمی دیگر از بیمه (بیمه اجتماعی و خصوصی)…………………………………………….55

1-2-3-2- فرق بیمه های اجتماعی از بیمه های خصوصی (بازرگانی)………………………………..56

2-2-3-2- بیمه خصوصی و اقسام آن (بیمه اموال و بیمه اشخاص)……………………………………58

3-2-3-2- بیمه اموال و اقسام آن…………………………………………………………………………..59

4-2-3-2- بیمه اشخاص و اقسام آن……………………………………………………………………….60

5-2-3-2- بیمه مسئولیت و اقسام آن……………………………………………………………………..63

4-2- عقد بیمه……………………………………………………………………………………………….65

5-2- ارکان عقد بیمه………………………………………………………………………………………..66

6-2- عناصر سازنده طبیعت بیمه………………………………………………………………………….68

7-2- شرایط عقد بیمه………………………………………………………………………………………70

8-2- خصوصیات عقد بیمه………………………………………………………………………………….74

9-2- اشکالات بر عقد بیمه…………………………………………………………………………………77

1-9-2- بیمه و معامله حرجی………………………………………………………………………………78

2-9-2- بیمه و معامله ضرری……………………………………………………………………………….78

3-9-2- بیمه و عقد غرری…………………………………………………………………………………..79

1-3-9-2- بیمه و جهل به عوضین………………………………………………………………………….80

4-9-2- بیمه و تعلیق آن…………………………………………………………………………………….80

5-9-2- بیمه و سفهی بودن آن…………………………………………………………………………….81

6-9-2- بیمه و ربا…………………………………………………………………………………………….82

7-9-2- بیمه و قمار…………………………………………………………………………………………..84

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

8-9-2- بیمه و ضمان ما لم یجب……………………………………………………………………………85

10-2- بیمه و عقود معین……………………………………………………………………………………85

1-10-2- تطبیق بیمه با عقد مضاربه……………………………………………………………………….86

1-1-10-2- اشکال های انطباق بیمه با مضاربه…………………………………………………………..88

2-10-2- بیمه و عقد صلح…………………………………………………………………………………..88

1-2-10-2- صلح، عقد مستقل……………………………………………………………………………..90

2-2-10-2- تطبیق بیمه با عقد صلح……………………………………………………………………….90

3-10-2- تطبیق قرارداد بیمه با عقد هبه معوض…………………………………………………………92

1-3-10-2- نقد نظریه انطباق بیمه با عقد هبه معوض………………………………………………….93

4-10-2- انطباق بیمه با جعاله…………………………………………………………………………….93

1-4-10-2- نقد انطباق جعاله با بیمه…………………………………………………………………….94

5-10-2- نقد نظریه انطباق بیمه با قرض………………………………………………………………..96

11-2- تصریح ای به مبانی و پیشینه بیمه در اسلام………………………………………………….97

12-2- نمونه های تاریخی………………………………………………………………………………..97

1-12-2- حلف الفضول…………………………………………………………………………………….97

2-12-2- معاهده مدینه…………………………………………………………………………………..98

13-2- پیشینه بیمه در حقوق اسلامی………………………………………………………………..99

1-13-2- بیمه و ضمان جریره…………………………………………………………………………..101

14-2- دیدگاه علما در مقایسه بیمه با ضمان جریره (عقد موالات)………………………………..102

1-14-2- علت های موافقین…………………………………………………………………………………102

2-14-2- علت های مخالفین………………………………………………………………………………..103

15-2- بیمه و التزام مالایلزم…………………………………………………………………………..104

16-2- دلیل بر بطلان ضمان مالم یجب………………………………………………………………107

17-2- مطالعه ادله بطلان ادله «ضمان ما لم یجب»………………………………………………107

18-2- جمع بندی………………………………………………………………………………………111

نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………….112

چکیده:

مسئوليت مدنى به معناى الزام به جبران زيانى می باشد كه شخص با فعل يا ترك غیرعمدی خود مستقيم يا غيرمستقيم به ديگری وارد كرده می باشد و به عبارتى در قبال او ضامن می باشد. در فقه اسلامى و حقوق موضوعه به جاى مسئوليت از واژه ضمان بهره گیری شده می باشد. هدف اصلى از ايجاد مسئوليت و ضمان, جبران زيان و برقرارى عدالت اسلامى می باشد. برای رسیدن به این هدف در صدر اسلام ضمان جریره مورد امضای شرع قرار گرفت تا خاطی برای جبران خطایش تنها نباشد و زیان متضرر جبران گردد. این مسأله در قوانین امروز با عنوان بیمه شکل گرفته می باشد. در ضمان جریره و بیمه، دیه را خطاکار پرداخت نمی کند بلکه ضامن جریره و بیمه گر که هیچ گونه مباشرتی در جنایت ندارند می پردازند. از آن جایی که بیمه مانند مسایل مستحدث می باشد بسیاری از فقها و حقوقدانان برای اثبات مشروعیت بیمه از موضوعاتی زیرا ضمان عاقله و ضمان جریره بهره گیری کرده اند. هدف ما در این پژوهش مطالعه مستندات فقهی ضمان جریره و مقایسه آن با بیمه مسئولیت یا همان شخص ثالث می باشد و از تطبیق ضمان جریره با بیمه مسئولیت به این نتیجه رسیدیم که بیمه مسئولیت تنها در بعضی از موارد با ضمان جریره تفاوت دارد اما به گونه کلی شبیه ضمان جریره و مشروع می باشد و اشکال های ضمان ما لم یجب و… پذیرفته نیست و بیمه نیز همانند ضمان جریره عقدی مستقل می باشد و از مصادیق معامله غرری، حرجی، ضرری، سفهی، ربوی و… نیست بلکه مانند عقودی می باشد که عقلا آن را پذیرفته اند.

مقدمه

1- تبیین موضوع

دین مقدس اسلام همکاری و کمک متقابل را توصیه کرده می باشد. یکی از مصادیق این همکاری، ضمان جریره بود که جامعه امروزی به آن عنوان بیمه مسئولیت را داده می باشد.

ضمان جریره و عقد موالات قراردادی بود که به موجب آن یکی از طرفین که او را «ضامن» یا «اما» می نامیدند متعهد می گردید که هرگاه طرف دیگر (مضمون) از روی خطا یا جرم غیر عمدی خویش، ضرر و زیانی به جان و مال اشخاص دیگر وارد کند، ضامن، همه خسارات حاصله را جبران نماید و در عوض، پس از وفات مضمون، وارث وی به حساب آمده و از او ارث ببرد و ضمانت هر دو طرف از همدیگر نیز اشکال نداشت.

هم اکنون بیمه نیز استمداد از دیگران برای کم کردن خسارت و مصائب می باشد که یکی از اقسام بیمه، بیمه مسئولیت می باشد. در این قرارداد بیمه گر بیمه گذار را پیش روی ضرر و زیانی که امکان دارد به دیگران وارد کند بیمه می کند.

2- اهمیت موضوع

بیمه مسأله جدیدی می باشد که تقریبا تمام جامعه با آن روبرو هستند. ضمان جریره نیز مسأله ای می باشد که در صدر اسلام مطرح بوده و مورد پذیرش فقه اسلامی قرار گرفته می باشد و گروهی بیمه را به ضمان جریره شباهت داده اند به همین دلیل شایستگی دارد که بیمه با ضمان جریره مقایسه گردد و پژوهش گردد که آیا مستندات شرعی آن در بیمه نیز قابل تعمیم می باشد؟ هدف ما در این پژوهش مطالعه مستندات فقهی ضمان جریره و مقایسه آن با بیمه مسئولیت می باشد.

3- سؤال اصلی

1- آیا ضمان جریره و بیمه از لحاظ ماهیت و شرایط با یکدیگر مطابق هستند؟

4- سؤالات فرعی

1- ضمان جریره از احکام تأسیسی می باشد یا امضایی؟ 

2- فلسفه وجودی ضمان جریره چیست؟

3- ضمان جریره با کدام یک از اقسام بیمه ارتباط دارد؟

5- فرضیه ها

1- ضمان جریره و بیمه ماهیت مشابه و شرایط متفاوتی دارند.

2- ضمان جریره از احکام امضایی می باشد.

3- هدف از ضمان جریره همکاری ضامن با مضمون در حوادثی می باشد که امکان دارد برای مضمون پیش بیاید و ضامن ملزم به پرداخت خسارت مالی گردد هر چند پیش روی ضامن هم بعد از فوت مضمون از او ارث می برد.

4- ضمان جریره و بیمه مسئولیت با یکدیگر قابل مقایسه و مرتبط هستند.

6- پیشینه پژوهش

پیشینه ضمان جریره: در ارتباط با ضمان جریره کتاب و مقاله ای مستقل تألیف نشده می باشد همچنین پایان نامه ای در این زمینه فهرست نشده می باشد و تنها فقها در جوامع فقهی در کتاب ارث به گونه محدود به این موضوع تصریح کرده اند.

پیشینه بیمه: آغاز فقها مسأله بیمه را تنها به صورت اظهار حکم شرعی مطرح کرده اند. اولین فقیهی که در ارتباط با بیمه اظهار نظر کرده ابن عابدین یکی از فقهای حنفی می باشد که در کتاب «جهاد» باب «المستأمن» متعرض بحث بیمه شده می باشد. در این ارتباط نیز کتابی به نام مسأله ربا به ضمیمه بیمه تألیف شهید مطهری هست همچنین کتب دیگری نیز در زمینه بیمه تألیف شده می باشد که اسامی آنها در منابع و مآخذ می آید که هیچ کدام از کتب مذکور مسأله مورد بحث در این پایان نامه را به گونه جامع مطالعه نکرده اند.

7- تاریخچه موضوع

ضمان جریره قبل از اسلام در میان اعراب وجود داشته می باشد و پس از اسلام نیز با یک سری تغییر و تحولات پذیرفته شده می باشد. پس ضمان جریره از احکام امضایی می باشد اما به آن شکل و صورتی که در عصر پیامبر(ص) و ائمه معصومین(ع) مورد بهره گیری قرار می گرفت در جامعه امروزی کاربرد ندارد و به گونه دقیق و مشخص نمی توان گفت که ضمان جریره تا چه دوره و زمانی مورد بهره گیری بوده می باشد. قانون مجازات اسلامی فعلی کشورمان از ضمان جریره نام برده می باشد و در ماده 307 این قانون آمده می باشد: کسی که با عقد ضمان جریره، دیه جنایت دیگری را به عهده گرفته می باشد، نیز عاقله به شمار می رود. باتوجه به این ماده قانونی می توان گفت که ضمان جریره اگرچه شکل و صورت عصر پیامبر(ص) را در جامعه امروزی ندارد اما به شکل دیگری همچون بیمه مسئولیت در جامعه امروزی مطرح می باشد.

بیمه مانند مسایل مستحدث می باشد که در جوامع امروزی بسیار کاربرد دارد. انديشه بيمه به معناي حمايت از شخص زيانديده در تاريخ گذشته بشر ريشه اي ديرينه دارد اين انديشه، همچون ساير انديشه هاي بنيادي نهادهاي اجتماعي، ادوار و مراحلي را پشت سر گذاشته تا به صورت يك سازمان بيمه اي و داراي نظام قانوني و مقررات مدون امروزی درآمده می باشد.

نظام بيمه‏اي براي اولين بار در اواخر قرون وسطي در اروپا پديد آمد و اولين نظام    بيمه اي كه در تاريخ بيمه شناخته شده می باشد بيمه دريايي می باشد و اولين و قديمی ترين سند بيمه در سال 1347، مربوط به بيمه باربري دريايي می باشد. طبق اين سند كشتي هاي باربري و كالاها در طول سفرهاي دريايي از خطرها بيمه مي‏شدند. در اثر توسعه تجارت در كشورهاي مختلف، بيمه دريايي توسعه يافته می باشد و متعاقب پيدايش بيمه دريايي، به موجب علل اقتصادي، اجتماعي و نياز جامعه به امر بيمه، انواع ديگري از بيمه نيز وارد حیطه وجود گذاشته می باشد و به مرور سرنشينان كشتي و دريانوردان نیز مورد بيمه قرار گرفته اند.

در ايران قبل از اسلام، بين قبايل و اقوام ساحلي خليج فارس و جزاير نشينان خليج مذكور و اطراف آن، نوعي قراردادهاي ضمانت به وجود آمده بود كه بي شباهت به بيمه دريايي نبود. به موجب اين قراردادها، تجار و صاحبان كشتي در ارتباط با معاملات بازرگاني كه با هم داشتند پرداخت قسمتي از خسارت احتمالي در طول سفر دريايي را ضمانت مي كردند كه به بيمه امروزي شباهت داشت.

در نظام ‏حقوقي و اقتصادي‏ ايران پس از اسلام، ‏مفهوم ‏بيمه ‏به ‏اصطلاح رايج‏ امروزي ‏وجود نداشت به طوري كه تا قرن هجده و نوزده ميلادي كه بيمه در اروپا، آمريكا و حتي هندوستان توسعه پيدا كرده بود اثري از بيمه و بيمه گري در نظام حقوقي و اقتصادي ايران نظاره نمي گردید. به بیانی دیگر پيدايش و رواج بيمه به مفهوم امروزي آن در ايران چندان سابقه ندارد و سابقه بيمه در ايران از حدود سال 1268 هجري شمسي در دوره ناصرالدين شاه شروع مي گردید و براي اولين بار در زمان سلطنت وي بيمه به مفهوم جديد و امروزي آن وارد فرهنگ حقوق و ادبيات ايران گرديد.

***ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزدیا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود می باشد***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

زیرا فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به گونه نمونه)

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

اما در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود می باشد

تعداد صفحه : 117

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

 

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  ***